{"id":10544,"date":"2015-11-05T08:57:31","date_gmt":"2015-11-05T07:57:31","guid":{"rendered":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/?p=10544"},"modified":"2015-11-04T17:44:32","modified_gmt":"2015-11-04T16:44:32","slug":"pompen-of-verzuipen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/2015\/11\/05\/pompen-of-verzuipen\/","title":{"rendered":"Pompen of verzuipen"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Gota_icono.png\" target=\"_blank\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/8\/8e\/Gota_icono.png\" alt=\"\" width=\"37\" height=\"37\" \/><\/a>Op de uitdrukking <strong>erop of eronder<\/strong> (<em>alles oder nichts<\/em>) heb ik al <a href=\"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/2015\/10\/22\/de-vloed\/\" target=\"_blank\">eens<\/a> gewezen. <strong>Pompen of verzuipen<\/strong> betekent hetzelfde.<\/p>\n<p>Men verhaalt (<em>erz\u00e4hlt<\/em>) wel dat in de Middeleeuwen <em>pompen of verzuipen<\/em> een typisch Hollandse folterstraf was: de gestrafte zat een in put die vol water stroomde: hij had geen keus &#8211; wilde hij overleven dan moest-ie pompen!<br \/>\nCollega <a href=\"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/2015\/01\/30\/twist\/\" target=\"_blank\">Bettina Noak<\/a> &#8211; mijn vaste vraagbaak (<em>Ratgeberin<\/em>) in historische kwesties &#8211; verwees dit verhaal meteen naar het rijk der fabelen. De uitdrukking komt uit de zeevaart: daar waren genoeg situaties waarin slechts pompen het overleven verzekerde.<span id=\"a68460\" class=\"ga\"><span id=\"v49109\" class=\"gab gad\"><\/span><\/span><\/p>\n<p>Na de grote stormvloed, de <span id=\"a52665\" class=\"v0f\"><span class=\"v05\"><span id=\"b67126\" class=\"v1e\"><span class=\"v0d\"><span class=\"v0e\"><span class=\"v3\">wa\u00adters\u00adnood\u00adramp<\/span> van fe\u00adbru\u00ada\u00adri 1953, werd het <a href=\"https:\/\/nl.wikipedia.org\/wiki\/Deltawerken\" target=\"_blank\">Deltaplan<\/a> besloten: de zeearmen in het zuidwesten van Nederland zouden worden afgesloten. De Westerschelde, de toegang tot de haven van <a href=\"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/2014\/11\/07\/antwerpse-handjes\/\" target=\"_blank\">Antwerpen<\/a> en de Nieuwe Waterweg (haven Rotterdam) zouden uiteraard open blijven; maar het <a href=\"https:\/\/nl.wikipedia.org\/wiki\/Haringvliet_%28zeearm%29\" target=\"_blank\">Haringvliet<\/a> (een <em>vliet<\/em> is een rivier, beek) bijvoorbeeld ging dicht. <\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><span id=\"a52665\" class=\"v0f\"><span class=\"v05\"><span id=\"b67126\" class=\"v1e\"><span class=\"v0d\"><span class=\"v0e\">Zo gezegd, zo gedaan. <\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><span id=\"a52665\" class=\"v0f\"><span class=\"v05\"><span id=\"b67126\" class=\"v1e\"><span class=\"v0d\"><span class=\"v0e\">In de loop van het project werd echter duidelijk dat een en ander ongewenste gevolgen voor het milieu had: de verzilting van het water nam af. Voor het afsluiten van de <a href=\"https:\/\/nl.wikipedia.org\/wiki\/Oosterscheldekering\" target=\"_blank\">Oosterschelde<\/a> werd daarom gekozen voor &#8222;schuifdeuren&#8220;: de Oosterschelde bleef open maar in noodgeval (stormvloed) kunnen de deuren gesloten worden.<br \/>\nBent u in de buurt, dan bezoek <a href=\"https:\/\/www.neeltjejans.nl\/\" target=\"_blank\">Neeltje Jans<\/a>.<br \/>\n<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p>Een Nederlandse filmregisseur die niet vergeten mag worden, <a href=\"https:\/\/www.berthaanstra.nl\/biografie.html\" target=\"_blank\">Bert Haanstra<\/a>, filmde de afsluiting van het <a href=\"https:\/\/nl.wikipedia.org\/wiki\/Veerse_Gat\" target=\"_blank\">Veerse Gat<\/a> dat als eerste dicht ging. Deze film <a href=\"https:\/\/www.filmfestival.nl\/profs_nl\/films\/delta-phase-1\" target=\"_blank\">Delta phase I<\/a> is op <em>youtube<\/em> in Duitsland niet te zien; wel in het Rijksmuseum!<\/p>\n<p>Maar ik heb een ander stukje film (al eerder <a href=\"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/2014\/11\/19\/knaapjes\/\" target=\"_blank\">hier<\/a> genoemd) van Bert Haanstra voor u: Zwemles!<br \/>\nOf: hoe Nederlandertjes leren het hoofd boven water te houden.<\/p>\n<div class=\"lyte-wrapper\" style=\"width:640px;max-width:100%;margin:5px;\"><div class=\"lyMe\" id=\"WYL_ODrq25-OKyo\"><div id=\"lyte_ODrq25-OKyo\" data-src=\"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-content\/plugins\/wp-youtube-lyte\/lyteCache.php?origThumbUrl=%2F%2Fi.ytimg.com%2Fvi%2FODrq25-OKyo%2Fhqdefault.jpg\" class=\"pL\"><div class=\"tC\"><div class=\"tT\"><\/div><\/div><div class=\"play\"><\/div><div class=\"ctrl\"><div class=\"Lctrl\"><\/div><div class=\"Rctrl\"><\/div><\/div><\/div><noscript><a href=\"https:\/\/youtu.be\/ODrq25-OKyo\" rel=\"nofollow\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-content\/plugins\/wp-youtube-lyte\/lyteCache.php?origThumbUrl=https%3A%2F%2Fi.ytimg.com%2Fvi%2FODrq25-OKyo%2F0.jpg\" alt=\"YouTube-Video-Thumbnail\" width=\"640\" height=\"340\" \/><br \/>Dieses Video auf YouTube ansehen<\/a><\/noscript><\/div><\/div><div class=\"lL\" style=\"max-width:100%;width:640px;margin:5px;\"><br\/><span class=\"lyte_disclaimer\">ACHTUNG: Daten nach YouTube werden erst beim Abspielen des Videos \u00fcbertragen.<\/span><\/div><\/p>\n<p>Wilt u meer weten over Nederland en het water?<br \/>\n<a href=\"https:\/\/www.bol.com\/nl\/p\/erop-of-eronder\/9200000035871395\/\" target=\"_blank\">Erop of eronder<\/a>: een mooi boek!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Op de uitdrukking erop of eronder (alles oder nichts) heb ik al eens gewezen. Pompen of verzuipen betekent hetzelfde. Men verhaalt (erz\u00e4hlt) wel dat in de Middeleeuwen pompen of verzuipen een typisch Hollandse folterstraf was: de gestrafte zat een in put die vol water stroomde: hij had geen keus &#8211; wilde hij overleven dan moest-ie [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1834,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[23484,720,3099],"tags":[471,44151],"class_list":["post-10544","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-idiom","category-niederlande","category-sprachvergleich","tag-geschichte","tag-wasser"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10544","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1834"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10544"}],"version-history":[{"count":22,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10544\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10823,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10544\/revisions\/10823"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10544"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10544"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10544"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}