{"id":10993,"date":"2015-12-14T08:04:10","date_gmt":"2015-12-14T07:04:10","guid":{"rendered":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/?p=10993"},"modified":"2015-12-11T23:21:40","modified_gmt":"2015-12-11T22:21:40","slug":"kommaneuken","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/2015\/12\/14\/kommaneuken\/","title":{"rendered":"Kommaneuken"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #000000\">In het Duits is er een samenstelling om het probleem te benoemen: de <em>Kommafehler<\/em> &#8211; in het Nederlands enkel te omschrijven als &#8222;verkeerd geplaatste komma&#8220;, volgens Van Dale toch.<\/span><\/p>\n<div style=\"width: 267px\" class=\"wp-caption alignright\"><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Joan_Brossa_Vel%C3%B2drom_Cam%C3%AD_coma.JPG\" target=\"_blank\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/8a\/Joan_Brossa_Vel%C3%B2drom_Cam%C3%AD_coma.JPG\/320px-Joan_Brossa_Vel%C3%B2drom_Cam%C3%AD_coma.JPG\" alt=\"\" width=\"257\" height=\"192\" \/><\/a><p class=\"wp-caption-text\">De juiste plaats van de komma vinden, is echte kunst! (Dvdgmz, CC-BY-SA-3.0-ES)<\/p><\/div>\n<p><span style=\"color: #000000\">Kan een komma dan zo verkeerd geplaatst worden, dat het een fout wordt? Ja, in het Duits <a style=\"color: #000000\" href=\"https:\/\/www.duden.de\/sprachwissen\/rechtschreibregeln\/komma\" target=\"_blank\">in \u00e9rg veel gevallen<\/a>. In het Nederlands zijn er veel minder gevallen waar een komma\u00a0echt moet.\u00a0<a style=\"color: #000000\" href=\"https:\/\/onzetaal.nl\/taaladvies\/advies\/komma-algemene-regels\" target=\"_blank\">Onze Taal<\/a>\u00a0geeft de algemene regel:<\/span><\/p>\n<blockquote><p><span style=\"color: #333333\">Het belangrijkste uitgangspunt is dat een komma geplaatst wordt als er bij het voorlezen een duidelijke pauze hoorbaar is; ook de toonhoogte waarmee de zin wordt uitgesproken verandert vaak iets.<\/span><\/p><\/blockquote>\n<p><span style=\"color: #000000\">Dit klinkt mijn Duitse studenten als muziek in de oren. Ze kunnen nauwelijks geloven dat er g\u00e9\u00e9n regels zijn, en dat een schrijver beslissingsvrijheid heeft over het al dan niet gebruiken van komma&#8217;s. Het blijkt echter een vloek en een zegen te zijn: heel vaak &#8222;horen&#8220; studenten een pauze waar ze in het Duits een komma schrijven. En dan zijn we weer bij af, natuurlijk.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000\">Er zijn gelukkig wel een paar <a style=\"color: #000000\" href=\"https:\/\/onzetaal.nl\/taaladvies\/advies\/komma-algemene-regels\" target=\"_blank\">regels<\/a> waaruit blijkt dat de kommazetting in het Nederlands vaak ook gelijkloopt met die in het Duits. Er komt een komma<\/span><\/p>\n<ul>\n<li><span style=\"color: #333333\">tussen twee vervoegde werkwoorden (hoewel je ook daar de komma kan weglaten als je vindt dat de zin kort genoeg is)<br \/>\n<a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=YFG2aH15z_I\" target=\"_blank\">Al die willen te kaap&#8217;ren varen, moeten mannen met baarden zijn<\/a><\/span><\/li>\n<li><span style=\"color: #333333\">bij opsommingen<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #333333\"> Jan, Piet, Joris en Korneel<\/span><\/li>\n<li><span style=\"color: #333333\">voor of na een aanspreking<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #333333\"> Ik zeg je, Jan, dat je nog even moet nadenken over je beslissing<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"color: #000000\">Toch valt ook al bij de basisregels vooral het gebruik op van woorden als &#8222;gebruikelijk&#8220;, &#8222;soms&#8220;, &#8222;meestal&#8220;.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000\">Voor gevorderden is dan de plaatsing van een komma bij een uitbreidende en beperkende bijzin, dus de <a style=\"color: #000000\" href=\"https:\/\/onzetaal.nl\/taaladvies\/advies\/komma-voor-die-dat\" target=\"_blank\">komma voor &#8222;die&#8220; en &#8222;dat&#8220;<\/a>. Hier kan de betekenis van de zin veranderen door een komma. Kijk maar naar deze voorbeelden:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li><span style=\"color: #333333\">De kinderen, die vakantie hebben, gaan zwemmen.<br \/>\nDe informatie die de lezer krijgt in de bijzin tussen komma&#8217;s, is <em>bijkomende<\/em> uitleg over het antecedent (uitbreidende bijzin).<\/span><\/li>\n<li><span style=\"color: #000000\"><span style=\"color: #333333\">De kinderen die vakantie hebben, gaan zwemmen.<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #333333\"> De informatie die de lezer krijgt in de bijzin die niet tussen komma&#8217;s staat, is <em>noodzakelijke<\/em> uitleg over het antecedent. Het gaat namelijk alleen om de kinderen die vakantie hebben, en niet om alle andere kinderen (beperkende bijzin).<\/span><br \/>\n<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"color: #000000\">Wie gepassioneerd is door taal en ook door leestekens, wil vast ook iets weten over de <a href=\"https:\/\/taaluniebericht.org\/artikel\/column\/who-gives-fuck-about-oxford-comma-ik\" target=\"_blank\">Oxford comma<\/a>, de komma die in opsomming voor &#8222;en&#8220; staat. En ook of er een komma komt voor &#8222;omdat&#8220; en &#8222;doordat&#8220; is niet altijd duidelijk. Als de bijzin na een relatief lange hoofdzin komt, dan plaats je eerder wel een komma. Soms gaat de hoofdzin <a style=\"color: #000000\" href=\"https:\/\/taaladvies.net\/taal\/advies\/vraag\/464\" target=\"_blank\">geruisloos <\/a>over in de bijzin en hoeft een komma niet. Er blijft veel ruimte voor interpretatie. Wat zou jij bijvoorbeeld doen in deze zin:<\/span><\/p>\n<blockquote><p><span style=\"color: #333333\">Ik ga niet mee zwemmen omdat ik geen vakantie heb.<\/span><\/p><\/blockquote>\n<p><span style=\"color: #000000\">Denk er ook aan dat er in het Nederlands een komma komt na een afsluitende groet in een brief of mail:<\/span><\/p>\n<blockquote><p><span style=\"color: #333333\">Met hartelijke groet uit een ijskoude stad,<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #333333\"> Jan en Piet<\/span><\/p><\/blockquote>\n<p><span style=\"color: #000000\">Misschien hier ook even vermelden dat je in een brief in het Nederlands na de aanspreking een hoofdletter schrijft:<\/span><\/p>\n<blockquote><p><span style=\"color: #333333\">Beste Jan,<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #333333\"> <strong>H<\/strong>oe gaat het in Canada?<\/span><\/p><\/blockquote>\n<p><span style=\"color: #000000\">Je zou vertwijfeld kunnen raken: is\u00a0er geen regel voor het plaatsen van komma&#8217;s, of zijn er net veel regeltjes? Misschien daarom dat je in het Nederlands kan kommaneuken (ook: muggenziften). De muggenzifter, komma- of mierenneuker is iemand die valt over bijzaken en kleinigheden (Dt. <em>Federfuchser, Kleinigkeitskr\u00e4mer<\/em>). <\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000\">Neuken? Nou, eh, vogelen&#8230;<br \/>\n<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>In het Duits is er een samenstelling om het probleem te benoemen: de Kommafehler &#8211; in het Nederlands enkel te omschrijven als &#8222;verkeerd geplaatste komma&#8220;, volgens Van Dale toch. Kan een komma dan zo verkeerd geplaatst worden, dat het een fout wordt? Ja, in het Duits in \u00e9rg veel gevallen. In het Nederlands zijn er [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1839,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,6940],"tags":[],"class_list":["post-10993","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-allgemein","category-wortschatz"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10993","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1839"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10993"}],"version-history":[{"count":28,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10993\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11316,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10993\/revisions\/11316"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10993"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10993"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10993"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}