{"id":11255,"date":"2016-01-03T09:06:05","date_gmt":"2016-01-03T08:06:05","guid":{"rendered":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/?p=11255"},"modified":"2016-12-15T21:48:16","modified_gmt":"2016-12-15T20:48:16","slug":"dope-is-dikke-saus","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/2016\/01\/03\/dope-is-dikke-saus\/","title":{"rendered":"Dope is dikke saus"},"content":{"rendered":"

In het college „Sprachliche Variation und sprachlicher Wandel“ is „Woorden op reis“ een van de thema’s. De studenten schrijven voor u een gastblogpost over Nederlandse woorden die het gemaakt hebben in de wereld. Vandaag deel 4, door onze gastauteur Miklas Scholz<\/strong>.<\/span><\/p>\n

Hoe vaak heeft<\/span> u eigenlijk al gedoopt? Ook als u niet Lance Armstrong heet, is het woord doping<\/em> u waarschijnlijk bekend. Het komt namelijk in erg veel talen voor. Maar wat u vermoedelijk niet wist, is dat het een \u00e9cht Nederlands woord is.<\/p>\n

Van Dale<\/a> definieert de doping<\/em> als \u2018toe\u00addie\u00adnen van sti\u00admu\u00adle\u00adren\u00adde mid\u00adde\u00adlen om ho\u00adge\u00adre pres\u00adta\u00adties te le\u00adve\u00adren<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span>\u2019 of \u2018de stof zelf\u2019. In de etymologiebank <\/a>vinden we dat doping<\/em> ontleend is aan het Amerikaans-Engels waar het van het werkwoord to dope<\/em> (\u2019toedienen van stimulerend middelen‘) afstamt. Doping, <\/em>het Nederlandse substantief met als betekenis het stimulerende middel zelf, is pseudo-Engels, de stof heet in het Engels dope<\/em>. Verrassend? Niet echt, dat geef ik toe. Maar er is meer.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Doopvont, Maasland, 15e eeuw (Niels, CC-BY-SA-2.0)<\/p><\/div>\n

Het Engelse zelfstandig naamwoord dope<\/em> heeft een andere, oudere betekenis, namelijk \u2018smeermiddel\u2019, \u2018dikke, bereide substantie\u2019. Het is dit woord dat oorspronkelijk is ontleend aan het Nederlands doop<\/em> \u2019(dikke) saus\u2019, een woord dat deze betekenis intussen verloren heeft. In het Amerikaans-Engels\u00a0kende dope <\/em>een betekenisverschuiving:\u00a0 van \u2018dikke saus\u2019 via \u2018dikke substantie\u2019 naar \u2018dikke opiumbereiding\u2019.<\/p>\n

Dope<\/em> en doping<\/em> zijn dus allebei via een omwegje aan de betekenis \u2018stimulerend middel\u2019 gekomen. Een nog nieuwere betekenisverruiming is erbij gekomen: door het gebruik van de doping<\/em> in het Nederlands als zelfstandig naamwoord voor \u2018pepmiddel, vooral in de sport\u2019, heeft de dope<\/em> in het Nederlands nu de betekenis \u2018harddrugs\u2019 gekregen.<\/p>\n

En ja, als u in de Van Dale kijkt, dan vindt u ook de doop<\/em> met de vertaling die Taufe<\/em>. Klopt! Ik heb me eerlijk gezegd nog nooit afgevraagd of en hoe dope<\/em>, doop<\/em>\/Taufe<\/em> en dikke saus<\/em> samenhangen…\u00a0 Taal is toch geweldig, niet?<\/p>\n

Blijft de vraag of u gedoopt bent<\/span>. In een doopvont zoals hierboven. Gedoopt hebben en gedoopt zijn – een wereld van verschil.<\/p>\n

Woorden op reis<\/strong> deel 1<\/a>, deel 2<\/a>, deel 3<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

In het college „Sprachliche Variation und sprachlicher Wandel“ is „Woorden op reis“ een van de thema’s. De studenten schrijven voor u een gastblogpost over Nederlandse woorden die het gemaakt hebben in de wereld. Vandaag deel 4, door onze gastauteur Miklas Scholz. Hoe vaak heeft u eigenlijk al gedoopt? Ook als u niet Lance Armstrong heet, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1839,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10102],"tags":[71795,71805],"class_list":["post-11255","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-etymologie","tag-gastbeitrag","tag-nederlands-in-de-wereld"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11255","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1839"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11255"}],"version-history":[{"count":15,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11255\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11436,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11255\/revisions\/11436"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11255"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11255"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11255"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}