{"id":11560,"date":"2016-02-23T10:18:20","date_gmt":"2016-02-23T09:18:20","guid":{"rendered":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/?p=11560"},"modified":"2016-02-23T10:35:16","modified_gmt":"2016-02-23T09:35:16","slug":"het-nederlands-gaat-futuristisch","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/2016\/02\/23\/het-nederlands-gaat-futuristisch\/","title":{"rendered":"Het Nederlands gaat futuristisch"},"content":{"rendered":"

Het Nederlandse werkwoord gaan<\/em> is een ware allrounder. Je kan het gebruiken om te zeggen dat je te voet onderweg bent of dat je je<\/span> op een andere manier doelgericht beweegt. Ook in een metaforische betekenis, als het verband met een beweging nog maar heel klein is, kan je gaan <\/em>gebruiken, bv. in Hij gaat door<\/a> met zijn studies<\/em>. Als hulpwerkwoord kan je met gaan <\/em>de toekomst vormen, in Vlaanderen en Suriname nog beter dan in Nederland. En gaan<\/em> gaat blijkbaar doorgaan met zijn ontwikkeling.<\/p>\n

De inspiratie hiervoor komt waarschijnlijk weer uit het Engels, van de grote broer to go <\/em>die allang van alles en nog wat mag doen. Een opvallend verschijnsel in de gouden eeuw van het internet zijn uitdrukkingen zoals deze:<\/p>\n

Van Gaal gaat viraal (bron<\/a>)<\/p><\/blockquote>\n

Dit is niet alleen een bijzonder po\u00ebtisch rijm maar ook een min of meer direc<\/span>te vertaling van het Engelse something goes viral<\/em>. Zelfs in het Duits vinden we al voorbeelden:<\/p>\n

VW-Spot auf Facebook geht viral (bron<\/a>)<\/p><\/blockquote>\n

Deze Duitse versie van gaan <\/em>+ bijvoeglijk naamwoord is echter een uitzondering en blijft beperkt tot de combinatie met viraal<\/em> terwijl dit type constructies in het Nederlands een heel productieve ontwikkeling doormaakt. We zien het bijvoorbeeld in een titel van De Standaard<\/a>:<\/em><\/p>\n

\u00a0Van Beirendonck gaat futuristisch in Parijs<\/p><\/blockquote>\n

De bekende Vlaamse designer Walter Van Beirendonck<\/a> haalt zeker af en toe ook de kranten in Duitsland, maar de titel *Van Beirendonck geht futuristisch<\/em> zullen we zo snel niet <\/span>te lezen krijgen. Engelstaligen daarentegen hebben geen probleem om dergelijke formuleringen te gebruiken, bv. in deze nogal pessimistische waarschuwing voor het onzichtbare gevaar van cybercriminaliteit:<\/span><\/p>\n

Shoplifting goes futuristic (bron<\/a>)<\/p><\/blockquote>\n

\"\"<\/a>

De taal gaat futuristisch en de letters gaan mee: schilderij van Enzo Meinardi (1898-1983) (V. Meinardi, CC-BY-SA-3.0)<\/p><\/div>\n

Onderzoek<\/a> naar constructies met go + <\/em>adjective<\/span> in het Engels toont dat er verschillende types van dit soort zinnen zijn, waaronder uitdrukkingen met een „involuntary change of state“ (bv. to go blind<\/em>) en uitdrukkingen met een „voluntary change of state“. In het Nederlands is blijkbaar de tweede betekenis overgenomen en misschien zelfs nog gespecialiseerd. Het lijkt alsof gaan <\/em>+ bn vooral gebruikelijk is om strategische of doordachte veranderingen te beklemtonen. Juist daarom vinden we het bijzonder vaak in beschrijvingen van nieuwe ontwikkelingen in de economie, in de IT-branche of in de wereld van kunst en creativiteit. De veronderstelling van doelgerichtheid heeft misschien ook te maken met de beperkte mogelijkheden van de gaan<\/em>-toekomst, in ieder geval in het Nederlands in Nederland. Het gebruik van gaan<\/em> in plaats van zullen<\/em> is (of was heel lang) uitsluitend aanvaardbaar als de handeling een levend onderwerp heeft dat deze handeling bewust kan bepalen. De gemeenschappelijke betekenis van gaan<\/em>-toekomst en gaan <\/em>+ (bijvoeglijk) naamwoord zal dus\u00a0opzettelijke verandering van toestand\u00a0<\/em>zijn.<\/p>\n

In het Engels lezen we al heel wat zinnen met go <\/em>+ zelfstandig naamwoord. In het Nederlands zijn er minder voorbeelden, maar ook deze mogelijkheid is blijkbaar al in de Lage Landen aangekomen:<\/p>\n

Quiktrip goes full service (bron<\/a>)<\/p>\n

HP-camera gaat web 2.0 (bron<\/a>)<\/p><\/blockquote>\n

Op twitter is er zelfs een voorbeeld van 9 jaar geleden:<\/p>\n

\n

Tour de France gaat web 2.0 bij NOS: http:\/\/tinyurl.com\/3x8zsh Dinsdag live, maar twitter-recensenten krijgen voorkeursbehandeling.<\/p>\n

— Stekel (@stekel) June 29, 2007<\/a><\/p><\/blockquote>\n