{"id":11939,"date":"2016-04-17T09:05:49","date_gmt":"2016-04-17T07:05:49","guid":{"rendered":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/?p=11939"},"modified":"2016-04-16T12:30:08","modified_gmt":"2016-04-16T10:30:08","slug":"winnen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/2016\/04\/17\/winnen\/","title":{"rendered":"Winnen"},"content":{"rendered":"

Tussen talen \u2013 Sc\u00e8nes uit het courante* leven<\/span><\/strong><\/p>\n

Moeder en zoon rennen samen, zomaar. Hij<\/a>\u00a0is als eerste bij het muurtje en roept triomfantelijk: „<\/strong><\/span>Ik gewin!“<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>

Lauwerkrans (A. Praefcke, PD-self)<\/p><\/div>\n

<\/span>Het klopt, hij wint<\/em>. En in het Duits gewinnt er.<\/em><\/p>\n

Het verschil tussen de Duitse en Nederlandse, en bij uitbreiding ook de Engelse, vorm is klein. Maar wat was er eerst, de vorm met ge- of die zonder? Kwam er een ge- bij of viel de ge- net weg? De taalkundige in de moeder die ik ben, wordt wakker.<\/p>\n

Wat blijkt? De etymologie<\/a> maakt duidelijk dat de vraag niet helemaal juist is: de twee vormen bestonden naast elkaar, met een licht afwijkende betekenis. In het Nederlands en het Engels is de vorm zonder ge- standaardtaal geworden, in het Duits die met ge-.<\/p>\n

Winnen<\/em> (met imperfectum won<\/em>, en voltooid deelwoord gewonnen<\/em>)\u00a0is een sterk werkwoord, met\u00a0Ablaut<\/a>, net zoals het Engels (win, won, won)<\/em>, en\u00a0het Duits (dat een -a- in het imperfectum heeft,\u00a0gewinnen, gewann, gewonnen).<\/em><\/p>\n

Gewinnen<\/em> bestaat ook\u00a0in het Nederlands, het betekent „verwerven“. Het is erg archa\u00efsch, ik associeer het met de Bijbel. Op bijbelsdigitaal<\/a> kan je makkelijk verschillende versies van de Bijbel vergelijken en doorzoeken. Zo vind je „gewinnen“ in de Statenvertaling van 1637 maar ook nog in de editie van 1977.<\/p>\n\n\n\n
<\/td>\n\n
Filippenzen 3:8<\/div>\n<\/td>\n
\n
8<\/sup> Ia gewisselick ick achte oock alle dingen schade te zijn, om de uytnemenheyt der kennisse Christi Iesu mijns Heeren: om wiens wille ick alle die dingen schade gerekent hebbe, ende achte die dreck te zijn, op dat ick Christum moge gewinnen<\/em>,<\/span><\/div>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n
\n\n\n\n
<\/td>\n\n
Filippenzen 3:8<\/div>\n<\/td>\n
\n
8<\/sup> Ja, gewis, ik acht ook alle dingen schade te zijn, om de uitnemendheid van de kennis van Christus Jezus, mijn Heere; om Wiens wil ik al die dingen schade gerekend heb, en acht die drek te zijn, opdat ik Christus moge gewinnen<\/em>,<\/span><\/div>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n
In dit fragmentje van de Statenvertaling (1637) zie je dat winnen toen ook al bestond:<\/div>\n<\/div>\n
\n\n\n\n
<\/td>\n\n
Sirach 34:25<\/div>\n<\/td>\n
\n
25<\/sup> Als de eene bouwt ende de ander afbreeckt, wat winnen<\/em> sy meer dan moeyte?<\/span><\/div>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n

Wie wint, is een winnaar, geen verliezer. Ook geen verliezaar<\/a>, voorlopig toch niet. Oh, en als je wint, heb je vrienden<\/a>.<\/p>\n

Ik win!<\/strong><\/p>\n

\n

* Courant<\/em> betekent „regelmatig“, tenminste, dat betekent het in Belgi\u00eb. In Nederland is het woord alleen gebruikelijk in de betekenis „lopend, geldig“, zoals bijvoorbeeld in rekening-courant<\/em> (in Belgi\u00eb zichtrekening<\/em>) of courante woorden <\/em>(„gebruikelijk“)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tussen talen \u2013 Sc\u00e8nes uit het courante* leven Moeder en zoon rennen samen, zomaar. Hij\u00a0is als eerste bij het muurtje en roept triomfantelijk: „Ik gewin!“ Het klopt, hij wint. En in het Duits gewinnt er. Het verschil tussen de Duitse en Nederlandse, en bij uitbreiding ook de Engelse, vorm is klein. Maar wat was er […]<\/p>\n","protected":false},"author":1839,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10102,23488,3099],"tags":[],"class_list":["post-11939","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-etymologie","category-sprachvariation","category-sprachvergleich"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11939","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1839"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11939"}],"version-history":[{"count":21,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11939\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12304,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11939\/revisions\/12304"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11939"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11939"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11939"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}