{"id":14101,"date":"2016-12-21T11:40:27","date_gmt":"2016-12-21T10:40:27","guid":{"rendered":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/?p=14101"},"modified":"2016-12-20T22:32:57","modified_gmt":"2016-12-20T21:32:57","slug":"oplegger","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/2016\/12\/21\/oplegger\/","title":{"rendered":"Oplegger"},"content":{"rendered":"

Het was een Sattelschlepper<\/em> die maandagavond in Berlijn op de kerstmarkt aan de Ged\u00e4chtniskirche inreed, zo werd tijdens de live-uitzending op\u00a0ARD|Das Erste steeds weer herhaald.<\/p>\n

Met een zadel<\/em> heeft dat niet meer veel te maken: een zadel heb je op je fiets, of op je paard, en het is etymologisch<\/a> verwant met zitten<\/em>. De stam van zadel<\/em> is terug te vinden in de Romaanse (bijvoorbeeld in het Frans une selle<\/em>) en in de Slavische talen (bijvoorbeeld in het Russisch,\u00a0\u0441\u0435\u0434\u043b\u043e<\/span><\/span> [sedlo]<\/em>). Aan het woord is in het Nederlands in de voorbije eeuwen weinig veranderd, zowel de huidige vorm als betekenis zijn in deze dertiende-eeuwse raad goed te herkennen (het helpt als je luidop leest):<\/p>\n

Die giene is regte dwas die en part kopen wil inde besiet den bredel inde den sadel<\/strong><\/i>
\nWie een paard wil kopen en alleen op breidel en zadel let, is echt dwaas. (een breidel is een teugel)<\/p><\/blockquote>\n

De betekenis van zadel verbreedde nog wel in de loop van de eeuwen: het is niet alleen een „oplegger“ op een paard, om het beter te kunnen berijden, maar op een fiets, tenslotte niet meer dan een stalen ros.<\/p>\n

In het Duits kan je als het ware ook een vrachtwagen „zadelen“: der Sattelschlepper<\/em> (ook afgekort tot der Schlepper<\/em>) trekt der Sattelanh\u00e4nger<\/em>, een aanhangwagen die op een sleper gezadeld wordt. Het klinkt bijna po\u00ebtisch.<\/p>\n

<\/a>

Een trekker met oplegger (CC-BY-SA-4.0)<\/p><\/div>\n

De Nederlandstalige media spreken op dinsdagmorgen van een truck<\/a><\/em>, en gebruiken ook vrachtwagen<\/a><\/em> en vrachtauto<\/a><\/em> als synoniemen (D. der LKW<\/em> of der Lkw<\/em>, afkorting van der Lastkraftwagen<\/em>).<\/p>\n

E\u00e9n krant<\/a> specifieert in een artikel over de gps-gegevens van het voertuig dat het om een „vrachtwagencombinatie (truck met trekker)“ gaat. Een trekker is echter synoniem van truck, bedoeld wordt een truck met oplegger.<\/p>\n

Een oplegger?<\/p>\n

Een zadel, dus.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Het was een Sattelschlepper die maandagavond in Berlijn op de kerstmarkt aan de Ged\u00e4chtniskirche inreed, zo werd tijdens de live-uitzending op\u00a0ARD|Das Erste steeds weer herhaald. Met een zadel heeft dat niet meer veel te maken: een zadel heb je op je fiets, of op je paard, en het is etymologisch verwant met zitten. De stam […]<\/p>\n","protected":false},"author":1839,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10102,6940],"tags":[12132],"class_list":["post-14101","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-etymologie","category-wortschatz","tag-verkehr"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14101","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1839"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14101"}],"version-history":[{"count":17,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14101\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14118,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14101\/revisions\/14118"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14101"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14101"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14101"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}