{"id":2992,"date":"2014-06-18T17:16:08","date_gmt":"2014-06-18T15:16:08","guid":{"rendered":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/?p=2992"},"modified":"2015-11-04T17:49:59","modified_gmt":"2015-11-04T16:49:59","slug":"tempo-doeloe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/2014\/06\/18\/tempo-doeloe\/","title":{"rendered":"Tempo doeloe"},"content":{"rendered":"

Nederlanders noemen Belgische sojascheuten (Sojasprossen<\/em>) taug\u00e9<\/strong>, heeft u onlangs<\/a> gelezen. Dat is niet zo verwonderlijk gezien het koloniale verleden (Nederlands-Indi\u00eb). Taug\u00e9 is ontleend aan het Maleise tauge<\/em>, dat op zijn beurt uit het Chinese dialect Hokkien komt: tau g\u00e9, van tau (boon) g\u00e9 (spruit).<\/p>\n

We blijven nog even in de keuken en herinneren aan het woord ketjap<\/strong> (Sojaso\u00dfe)<\/em>: ontleend aan het Maleise kechap<\/em>, ontleend aan het Hokkien ketsiap. <\/em>Verwant overigens aan ketchup<\/em>.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Een klapperaap met jong, West-Sumatra (Foto: J. Jongejans, CC-BY-SA-3.0)<\/p><\/div>\n

En zo zijn er nog wel meer woorden van Maleise oorsprong die ingang hebben gevonden in de Nederlandse taal.<\/p>\n

Laten we beginnen met de klapperboom<\/em><\/strong> (ajoen, ajoen, in die hoge klapperboom<\/em><\/a>). Dat klinkt toch behoorlijk Nederlands, zult u zeggen. Maar klapper<\/em> is afgeleid van het Maleise kelapa<\/em> (kokospalm). Ik heb zelfs een Duitse Klapperbaum<\/a> gevonden. En zo kennen we ook een klappernoot, klappermelk en een klapperaap. Deze aap was opgeleid om voor baasje de klappernoten uit de klapperboom te halen.<\/p>\n

Een klamboe<\/em><\/strong> is ontleend aan het Maleise kelambu<\/em> en gelijkwaardig aan (zelfs gebruikelijker dan) het muskietennet<\/em>.<\/p>\n

Een woord dat minder positieve associaties oproept en in het Duits eveneens bekend is, is amok<\/em><\/strong> (Maleis: amuk<\/em> – woede). Op de website van Man over woord<\/em> <\/a>wordt amok<\/em> uitgelegd. En als u daar toch bent, klik dan ook even op de hangmat<\/em>: Nederlandser kan het bijna niet, zou je denken. En toch komt dit woord van verre: het is van oorsprong Indiaans (Cara\u00efbisch gebied) en is via het Spaans (hamaca<\/em>) in het Nederlands terechtgekomen. (Het gaat om de filmpjes van 20 en 27 november 2012)<\/p>\n

Tempo doeloe<\/a><\/strong> (Maleis d(ah)ulu)<\/i> is die gute, alte Zeit.<\/em> In de dikke Van Dale las ik dat in 1992 in de NRC te lezen viel: \u00ab\u00e0 la recherche du tempo doeloe\u00bb.<\/p>\n

Indische Nederlanders en anderen die hun Indische heimat (dat lijkt wel een Duits woord) verloren hebben, denken dan aan Insulinde.<\/strong> En dat woord (insulae + Indi\u00eb<\/em>) hebben we aan Multatuli<\/a> (Max Havelaar<\/em>) te danken.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nederlanders noemen Belgische sojascheuten (Sojasprossen) taug\u00e9, heeft u onlangs gelezen. Dat is niet zo verwonderlijk gezien het koloniale verleden (Nederlands-Indi\u00eb). Taug\u00e9 is ontleend aan het Maleise tauge, dat op zijn beurt uit het Chinese dialect Hokkien komt: tau g\u00e9, van tau (boon) g\u00e9 (spruit). We blijven nog even in de keuken en herinneren aan het […]<\/p>\n","protected":false},"author":1834,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[71793,10102,720,23488,3099,6940],"tags":[],"class_list":["post-2992","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-asienostindien","category-etymologie","category-niederlande","category-sprachvariation","category-sprachvergleich","category-wortschatz"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2992","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1834"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2992"}],"version-history":[{"count":50,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2992\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10824,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2992\/revisions\/10824"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2992"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2992"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2992"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}