{"id":339,"date":"2014-02-14T11:00:46","date_gmt":"2014-02-14T10:00:46","guid":{"rendered":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/?p=339"},"modified":"2014-02-13T15:34:17","modified_gmt":"2014-02-13T14:34:17","slug":"de-t-van-tachtig","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/2014\/02\/14\/de-t-van-tachtig\/","title":{"rendered":"De t van tachtig"},"content":{"rendered":"<p dir=\"ltr\">Als Duits je moedertaal is, en je leert Nederlands, dan zijn de Nederlandse telwoorden relatief eenvoudig. <em>Een, twee, drie<\/em> is <em>eins, zwei, drei.<\/em> Zo simpel blijft het eigenlijk tot je bij <em>tachtig<\/em> komt.<\/p>\n<p dir=\"ltr\">Je kent <em>achtzig<\/em> en je hebt geleerd altijd met het Engels te vergelijken, <em>eighty<\/em>, dus. Maar in het Nederlands dan plots met een t- ervoor, <em>tachtig<\/em>. En die t- komt alleen bij tachtig, leer je.<\/p>\n<p dir=\"ltr\">Echt? Nee, alleen bij <em>tachtig<\/em> wordt de t- ook geschreven. Bij <em>zeventig<\/em> hoor je ze eigenlijk, of tenminste, je hoort de uitwerking ervan nog. Omdat er vroeger ook bij 70 een t- stond, zeg je nu nog steeds <a href=\"https:\/\/taaladvies.net\/taal\/advies\/vraag\/932\/\"><em>seventig<\/em><\/a>. Tenminste: d<em><\/em>it gebeurt nog vrijwel overal in Belgi\u00eb; in Nederland is de stemhebbende (met z-) en de stemloze (met s-)\u00a0 variant te horen. In sommige dialecten hoor je ook nog de oude vorm <em>tnegentig<\/em>.<\/p>\n<p dir=\"ltr\">Waar komt die t- dan vandaan? Waarschijnlijk is dit een <a href=\"https:\/\/www.etymologiebank.nl\/trefwoord\/tachtig\">overblijfsel<\/a> van een twaalftallig stelsel, waarbij de vorming van de tientallen boven de zestig afweek van die eronder. Er wordt verondersteld dat er een voorvoegsel <em>(an)t-<\/em> voor deze tientallen kwam. De oorsprong van dit prefix is niet helemaal zeker; maar algemeen wordt aangenomen dat het een afgesleten restant is van honderd. De betekenis was \u201ctienmaal\u201d.<\/p>\n<p dir=\"ltr\">Wat zit er nog meer in tachtig? \u00a0Na het prefix <em>t-<\/em> en de woordstam <em>acht\u00a0<\/em>komt een suffix, &#8211;<em>tig.<\/em> Dit suffix,\u00a0<em>&#8211;<\/em><em>zig <\/em>in het Duits,\u00a0geeft aan dat het om een tiental gaat.<\/p>\n<p>Zijn er nog andere overblijfselen van dat twaalftallig stelsel? Ja, waarschijnlijk wel. In alle Germaanse talen zijn er samengestelde telwoorden vanaf <a href=\"https:\/\/www.etymologiebank.nl\/trefwoord\/dertien\">dertien<\/a>, twaalf plus \u00e9\u00e9n, dus.<\/p>\n<ul>\n<li>elf, twaalf maar dertien (met verplaatsing van de -r-)<\/li>\n<li>elf, zw\u00f6lf maar dreizehn<\/li>\n<li>eleven, twelve maar thirteen<\/li>\n<\/ul>\n<p>En dat het decimale stelsel niet overal al even lang bestaat, zie je ook aan de telwoorden in het Frans, denk aan <em>soixante<\/em> (60) en <em>soixante-dix<\/em> (70), <em>quatre-vingts<\/em> (80) en <em>quatre-vingts-dix<\/em> (90).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Als Duits je moedertaal is, en je leert Nederlands, dan zijn de Nederlandse telwoorden relatief eenvoudig. Een, twee, drie is eins, zwei, drei. Zo simpel blijft het eigenlijk tot je bij tachtig komt. Je kent achtzig en je hebt geleerd altijd met het Engels te vergelijken, eighty, dus. Maar in het Nederlands dan plots met [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1839,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,3099,6940],"tags":[],"class_list":["post-339","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-allgemein","category-sprachvergleich","category-wortschatz"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/339","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1839"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=339"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/339\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":474,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/339\/revisions\/474"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=339"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=339"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=339"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}