{"id":3687,"date":"2014-07-25T12:03:20","date_gmt":"2014-07-25T10:03:20","guid":{"rendered":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/?p=3687"},"modified":"2016-08-16T17:55:16","modified_gmt":"2016-08-16T15:55:16","slug":"man-vrouw-maatschappij","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/2014\/07\/25\/man-vrouw-maatschappij\/","title":{"rendered":"Man, vrouw, maatschappij"},"content":{"rendered":"<p>Altijd weer rijst bij mijn studenten de vraag naar de vrouwelijke vormen van zelfstandige naamwoorden (substantieven).<\/p>\n<div style=\"width: 200px\" class=\"wp-caption alignright\"><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Duits.jpg\" target=\"_blank\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" \" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/82\/Duits.jpg\/316px-Duits.jpg\" alt=\"\" width=\"190\" height=\"144\" \/><\/a><p class=\"wp-caption-text\">Duits taalgebied (Afbeelding: Cocobura, PD)<\/p><\/div>\n<p>Begrijpelijk als je in een land woont waar een politicus als hij de <em>B\u00fcrger<\/em> toespreekt en de <em>B\u00fcrgerinnen<\/em> vergeet, stemmen verliest. Begrijpelijk ook als je moedertaal Duits is en die taal door naamvallen een vrouwelijke uitgang quasi dicteert &#8211; tot het adjectief aan toe. Het Nederlands kent alleen het verdwijnen van de adjectiefuitgang &#8211;<em>e<\/em> bij onzijdige substantieven met daarvoor het onbepaalde lidwoord of geen lidwoord: een mooi verhaal (het mooie verhaal)&#8230;<\/p>\n<p>Het gevolg van het verdwijnen van de naamvallen is dat veel Nederlanders het verschil tussen mannelijk en vrouwelijk niet meer aanvoelen. Nederlandstaligen die nog binding met een dialect hebben, waarin het geslacht van de woorden wel nog voorkomt (Vlamingen bijvoorbeeld) hebben daar vaak minder problemen mee. Het Nederlands kent de- en het-woorden: de man, de vrouw, het kind; dat valt in bijna elk taalleerboek te lezen. Dat klopt natuurlijk maar half: een <em>regering<\/em> en een <em>universiteit<\/em> zijn vrouwelijk. En er zijn wel degelijk vrouwelijke uitgangen: de woordvoer<em>ster<\/em>, de lerar<em>es,<\/em> de secretar<em>esse<\/em>, de student<em>e<\/em>, de koning<em>in<\/em>!<\/p>\n<div style=\"width: 176px\" class=\"wp-caption alignleft\"><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Ampelmann_Gr%C3%BCn.svg\" target=\"_blank\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/6c\/Ampelmann_Gr%C3%BCn.svg\/240px-Ampelmann_Gr%C3%BCn.svg.png\" alt=\"\" width=\"166\" height=\"166\" \/><\/a><p class=\"wp-caption-text\">Ampelmann.svg: German Democratic Republic (PD-author)<\/p><\/div>\n<p>Maar een strijd om het gebruik van die uitgangen is er nooit geweest. Integendeel. Van <em>directeur<\/em> zou je makkelijk een <em>directrice<\/em> kunnen maken, ware het niet dat de betekenis van dat woord een eigen dominante connotatie heeft: een directrice staat bijvoorbeeld aan het hoofd van een (meisjes)school. Een vrouw die in het bedrijfsleven carri\u00e8re maakt zal er wel voor oppassen zichzelf <em>directrice<\/em> te noemen! Zij is directeur.<\/p>\n<p>Van een hele reeks substantieven bestaat gewoon geen vrouwelijke vorm (of die is verdwenen): van <em>acteur<\/em> kun je <em>actrice<\/em> afleiden maar van <em>auteur<\/em> bestaat geen vrouwelijke vorm, evenmin van <em>minister<\/em>,<em> premier<\/em> (nee, niks premi\u00e8re), <em>bondskanselier<\/em>, <em>secretaris-generaal<\/em>,<em> professor<\/em>, <em>dokter<\/em> &#8230; Voelt u \u2019m? Allemaal beroepen met aanzien. De vrouwen nemen deze benamingen over. In het verlengde daarvan ligt dat geen Nederlandse studente er moeite mee zal hebben <em>student<\/em> genoemd te worden.<\/p>\n<p>Toch is te zien dat men met name in oorspronkelijk vrouwelijke beroepen waarin mannen doorgedrongen zijn, moeite doet een geslachtsneutrale vorm te vinden: naast verpleegster (<em>Krankenschwester<\/em>) heb je de <em>verpleger<\/em> maar ook de <em>verpleegkundige<\/em>. De uitgang -kundige moet u onthouden: komt altijd van pas.<\/p>\n<div style=\"width: 116px\" class=\"wp-caption alignright\"><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:M%C3%A1xima_der_Niederlande_Wiesbaden_2013.png\" target=\"_blank\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" \" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/3\/3c\/M%C3%A1xima_der_Niederlande_Wiesbaden_2013.png\" alt=\"\" width=\"106\" height=\"128\" \/><\/a><p class=\"wp-caption-text\">Maxima (Foto: Oliver Abels, cc-by-sa-3.0)<\/p><\/div>\n<p>Het van oudsher meest vrouwelijke beroep <em>vroedvrouw<\/em> (<em>Hebamme<\/em>) heet tegenwoordig <em>verloskundige<\/em> (<em>Geburtshelfer, -in<\/em>)!<\/p>\n<p>Herinnert u zich die kleine discussie (een storm in een glas water) of M\u00e1xima wel koningin genoemd zou mogen worden? Een koningin is oorspronkelijk de vrouw van de monarch; <em>koningin<\/em> is een zogenaamde <i><a href=\"https:\/\/nl.wikipedia.org\/wiki\/Titre_de_courtoisie\" target=\"_blank\">titre de courtoisie<\/a>.<\/i> Dat hadden de Nederlanders na drie generaties vrouwelijke staatshoofden even vergeten. Hebben we een een koningin als staatshoofd (Beatrix, Juliana, Wilhelmina) dan heet de wederhelft <em>prins<\/em> (Claus, Bernhard, Hendrik). Hij is de prins-gemaal!<\/p>\n<p>PS <a href=\"https:\/\/nl.wikipedia.org\/wiki\/Man_Vrouw_Maatschappij\" target=\"_blank\">Man Vrouw Maatschappij<\/a> was een feministische actiegroep.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Altijd weer rijst bij mijn studenten de vraag naar de vrouwelijke vormen van zelfstandige naamwoorden (substantieven). Begrijpelijk als je in een land woont waar een politicus als hij de B\u00fcrger toespreekt en de B\u00fcrgerinnen vergeet, stemmen verliest. Begrijpelijk ook als je moedertaal Duits is en die taal door naamvallen een vrouwelijke uitgang quasi dicteert &#8211; [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1834,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3099,6941,6940],"tags":[44150],"class_list":["post-3687","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sprachvergleich","category-wortbildung","category-wortschatz","tag-royalty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3687","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1834"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3687"}],"version-history":[{"count":44,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3687\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13272,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3687\/revisions\/13272"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3687"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3687"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3687"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}