{"id":6287,"date":"2015-06-22T09:11:59","date_gmt":"2015-06-22T07:11:59","guid":{"rendered":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/?p=6287"},"modified":"2015-10-28T17:21:36","modified_gmt":"2015-10-28T16:21:36","slug":"de-kartoffel-de-aardappel-de-pieper-en-vincent","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/2015\/06\/22\/de-kartoffel-de-aardappel-de-pieper-en-vincent\/","title":{"rendered":"De kartoffel, de aardappel, de pieper en Vincent"},"content":{"rendered":"

Een kartoffel<\/strong> is volgens de dikke Van Dale gewestelijk (regional<\/em>) voor aardappel: (1854) ontleend aan Duits Kartoffel, ontleend aan Tartuffel, ontleend aan Italiaans tarathopoli (truffel), vanwege de gelijkenis<\/em>.
\nZo, weet u dat ook alweer! Andere benamingen voor deze aardvrucht zijn: patatten<\/em> (overwegend in Belgi\u00eb) en piepers<\/em> (eigenlijk: jonge aardappels). Piepers jassen<\/strong> is aardappels schillen<\/strong>.<\/p>\n

De voetbalwereld heeft een en ander<\/a> bijgedragen aan de Nederlandse taal. Van Rinus Michels<\/a>, o.a. gewezen trainer van Ajax en het Nederlands elftal, meen ik me de uitspraak te herinneren: M<\/em>ijn vrouw zat<\/a> de aardappels te piepen. <\/em>Volkomen fout maar voor een Nederlander alleszins (durchaus<\/em>) begrijpelijk. Over de Berlijnse Laubenpieper<\/em> en andere piepers hier<\/a> meer.<\/p>\n

Een heel mooie uitdrukking vind ik het Duitse\u00a0rin in die Kartoffeln, raus aus den Kartoffeln<\/em>. In het Nederlands: nu eens zus, dan weer zo<\/em>. (Die Kartoffeln<\/em> waren oorspronkelijk Pantoffeln<\/em>) En omdat het zo mooi aansluit op een vorige blogpost nog een spreekwoord dat ik net (gerade erst<\/em>) geleerd heb: die d\u00fcmmsten Bauern haben die gr\u00f6\u00dften\/dicksten Kartoffeln. <\/em>In het Nederlands: het domste hoofd krijgt het beste kussen<\/a>.<\/em><\/p>\n

\"\"<\/a>

De aardappeleters (Niek Sprakel, CC-BY-SA-2.0)<\/p><\/div>\n

Nee, ik ga het vandaag niet hebben over frittierte Kartoffelst\u00e4bchen<\/em>, een in de DDR<\/a> populaire S\u00e4ttigungsbeilage<\/em><\/a>. En over frietjes<\/a>, in de lage landen volksvoedsel bij uitstek (par excellence<\/em>), hebben we al eens geschreven.<\/p>\n

Volksvoedsel mogen we de aardappel ten tijde van Vincent van Gogh<\/strong> ook gerust noemen. Zijn aardappeleters kunt u bezichtigen in het Kr\u00f6ller-M\u00fcller Museum<\/a>: bij Arnhem de grens over en dan rechts… Slaat u bij Arnhem linksaf naar het zuidwesten, dan belandt u in de provincie Noord-Brabant (vreemde naam voor zo’n zuidelijk landsdeel: het is het noordelijke gedeelte van het historische hertogdom Brabant; het zuidelijke gedeelte ligt in het noorden van Belgi\u00eb). Daar, in het Brabantse Zundert<\/a>, aanschouwde Vincent van Gogh het levenslicht en nu, in 2015, gedenken we zijn 125e sterfdag met talloze tentoonstellingen en evenementen. Berlijners kunnen terecht in de Liebermann-Villa<\/a> aan de Wannsee.<\/p>\n

De absolute topper is voor mij de fietstocht door Van Goghs sterrennacht.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Daan Roosegaarde op zijn fietspad in gesprek met Vincent (CC-BY-SA-3.0)<\/p><\/div>\n

De kunstenaar Daan Roosegaarde legde met een speciaal door Heymans NV ontwikkelde technologie – duizenden fonkelende steentjes<\/a> – dit 600 meter lange fietspad aan.<\/p>\n

Prachtig gedaan, Daan!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Een kartoffel is volgens de dikke Van Dale gewestelijk (regional) voor aardappel: (1854) ontleend aan Duits Kartoffel, ontleend aan Tartuffel, ontleend aan Italiaans tarathopoli (truffel), vanwege de gelijkenis. Zo, weet u dat ook alweer! Andere benamingen voor deze aardvrucht zijn: patatten (overwegend in Belgi\u00eb) en piepers (eigenlijk: jonge aardappels). Piepers jassen is aardappels schillen. De […]<\/p>\n","protected":false},"author":1834,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[23484,3099,6940],"tags":[23497,1542],"class_list":["post-6287","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-idiom","category-sprachvergleich","category-wortschatz","tag-kulinarisch","tag-kultur"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6287","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1834"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6287"}],"version-history":[{"count":41,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6287\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8981,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6287\/revisions\/8981"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6287"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6287"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6287"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}