{"id":8426,"date":"2015-05-15T16:44:52","date_gmt":"2015-05-15T14:44:52","guid":{"rendered":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/?p=8426"},"modified":"2015-05-13T12:32:33","modified_gmt":"2015-05-13T10:32:33","slug":"leenwoord-njet","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/2015\/05\/15\/leenwoord-njet\/","title":{"rendered":"Leenwoord? Njet!"},"content":{"rendered":"

Hebben het Nederlands, Duits, Frans… leenwoorden nodig? Sommige would-be taalbeschermers zouden daarop een duidelijk antwoord geven: Njet<\/em>! Maar juist in deze context is een leenwoord erg nuttig. Het voegt, zoals alle leenwoorden, een nieuwe dimensie toe aan de woordenschat.<\/span><\/p>\n

Njet<\/em> betekent meer dan nee<\/em><\/a>. Volgens de Van Dale is het een barse weigering, een categorisch nee. <\/em>Een voorzichtig njet <\/em>of een voorlopig njet<\/em> komen we niet zo vaak tegen. Dat geldt ook voor njet<\/em> in het Duits.<\/p>\n

Een paar jaar geleden had de Telegraaf<\/em><\/a> het over de toenmalige PvdA-fractievoorzitter Mari\u00ebtte Hamer<\/a>:<\/p>\n

Als Hamer nee zegt, bedoelt ze \u201anjet\u2018<\/p><\/blockquote>\n

De lezers wisten zeker intu\u00eftief, ook zonder woordenboek, wat het betekenisverschil tussen nee <\/em>en njet <\/em>was. Hamer zelf moest het ook weten, want zij is een gepromoveerd taalkundige.<\/p>\n

Waar komt dit njet <\/em>nu eigenlijk vandaan? Je zou kunnen denken dat sommigen uit de conservatieve hoek de sociaaldemocraten nog steeds verdenken van samenwerking met de KGB. Maar die uitspraak in de Telegraaf <\/em>kwam van een partijgenoot van Hamer.<\/p>\n

Dat de Koude Oorlog hierbij een rol speelt lijkt in ieder geval niet onwaarschijnlijk. Njet <\/em>was misschien al eerder bekend, maar tijdens het conflict tussen het Oostblok en het Westblok<\/a> was er vaak sprake van barse weigeringen en categorische afwijzingen. In berichten over de politiek van de Sovjet-Unie was het gebruik van njet<\/em> als stijlmiddel in de krantentaal vrij productief.<\/p>\n

Natuurlijk is dit vandaag nog steeds het geval in het nieuws over Rusland, in het Nederlands evenals in het Duits<\/a>:<\/p>\n

\"\"<\/a>

Chroesjtsjov + schoen + tafel = Njet. (Foto: Warren Leffler, PD)<\/p><\/div>\n

Putin sagt \u201cNjet\u201d: keine Finanzhilfen f\u00fcr Griechenland<\/p><\/blockquote>\n

De ontlening kan in deze context twee verschillende functies hebben. Enerzijds is er het verschil tussen nee<\/em> en nee!<\/em>, en misschien speelt ook het clich\u00e9 een rol: \u2018Als de Rus njet <\/em>zegt, bedoelt hij NJET<\/em>.\u2019 Anderzijds kan het njet<\/em> gewoon aantonen dat dit nee <\/em>een specifiek Russisch standpunt uitdrukt. Na het referendum van 2005 over de Europese grondwet<\/a> schrok de Duitse politiek van het Nee der Niederl\u00e4nder <\/em>en het Non der Franzosen<\/em>. Omgekeerd schreef Het Laatste Nieuws <\/em><\/a>onlangs over een schandalige campagne van de Duitse boulevardpers:<\/p>\n

Bild <\/em>zegt \u2018nein\u2019 tegen steunprogramma voor Griekenland<\/p><\/blockquote>\n

Dit waren echter spontane ontleningen. De krantenlezers begrepen meteen wat nee, nein <\/em>en non <\/em>in deze context moest betekenen \u2013 ook omdat ontkenningswoorden in veel (Indo-Europese) talen met een n- <\/em>beginnen. Koppen zoals deze zouden waarschijnlijk niet gedrukt worden:<\/p>\n

Nieuwe luchthaven in Istanbul: Erdo\u011fan zegt hay\u0131r<\/em>.<\/p>\n

Onderhandelingen over wapenstilstand: ETA zegt kop<\/em>.<\/p><\/blockquote>\n

Zonder kennis van het Turks of het Baskisch kan de lezer niet herkennen of de reactie nu een ja <\/em>of een nee <\/em>was, of zelfs een misschien<\/em> of een ik weet niet<\/em>.<\/p>\n

Njet <\/em>wordt inmiddels ook zonder verband met Rusland of de Russische taal gebruikt. Buiten deze context blijft alleen de eerste betekenis over, bijvoorbeeld in een discussie in Belgi\u00eb<\/a> en in een artikel over begrotingsonderhandelingen in Duitsland<\/a> – zaken die niets met Rusland te maken hebben:<\/p>\n

Beke zegt \u2018njet\u2019 op heropening abortusdebat<\/p>\n

Die Union sagt njet<\/p><\/blockquote>\n

Dit is ook de reden waarom njet <\/em>wel in de Van Dale staat, en non<\/em> of\u00a0nein <\/em>niet. Njet <\/em>is een Nederlands (en Duits) woord met een bijzondere betekenis geworden. Non <\/em>of nein <\/em>zijn woorden uit vreemde talen die \u2013 indien nodig voor de retorica \u2013 worden overgenomen. Blijkbaar voelen zich enkele journalisten nog niet op hun gemak met njet<\/em> en zetten ze het tussen haakjes: Een Nederlands woord ?? Hoe kom je daarbij? Njet<\/em>, uitgesloten!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Hebben het Nederlands, Duits, Frans… leenwoorden nodig? Sommige would-be taalbeschermers zouden daarop een duidelijk antwoord geven: Njet! Maar juist in deze context is een leenwoord erg nuttig. Het voegt, zoals alle leenwoorden, een nieuwe dimensie toe aan de woordenschat. Njet betekent meer dan nee. Volgens de Van Dale is het een barse weigering, een categorisch […]<\/p>\n","protected":false},"author":2044,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,10102,6940],"tags":[],"class_list":["post-8426","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-allgemein","category-etymologie","category-wortschatz"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8426","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2044"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8426"}],"version-history":[{"count":16,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8426\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8660,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8426\/revisions\/8660"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8426"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8426"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8426"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}