{"id":8454,"date":"2015-04-25T10:30:33","date_gmt":"2015-04-25T08:30:33","guid":{"rendered":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/?p=8454"},"modified":"2015-04-25T07:18:15","modified_gmt":"2015-04-25T05:18:15","slug":"sandwich","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/2015\/04\/25\/sandwich\/","title":{"rendered":"Sandwich"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>

John Montagu, 4. Earl of Sandwich (PD-Art)<\/p><\/div>\n

Variatie is overal! Zelfs in zoiets eenvoudigs als een sandwich<\/em>. In Nederland is de uitspraak „se<\/strong>ntwitsj“ en hiermee wordt een tweetal dunne sneetjes brood bedoeld, vaak zonder korst, met daartussen beleg. De uitspraak in\u00a0Belgi\u00eb is eerder iets als „sa<\/strong>ntwitsj“, bedoeld wordt ook iets anders: een\u00a0zacht broodje dat aan twee kanten puntvormig toeloopt. In Nederland noemen ze dat een puntje.
\n<\/em>Nederlanders plannen („ple<\/strong>nnen“) ook op de tram („tre<\/strong>m“),<\/em>\u00a0Belgen pla<\/strong>nnen op de tra<\/strong>m<\/a>.<\/p>\n

Het woord sandwich<\/em> hebben we te danken aan John Montagu, de 4e earl van Sandwich (1718-1792), een fanate speler, die de tijd niet nam om normaal te eten, maar zich met \u2018sandwiches\u2019 aan de speeltafel voedde<\/em>, leert Van Dale. Het is dus een eponiem, een woord gevormd op basis van een eigennaam (zoals bijvoorbeeld ook de\u00a0Schrebergarten<\/em> naar meneer Schreber genoemd is, en een Franse mijnheer Poubelle zijn naam gaf aan de vuilnisemmer).<\/p>\n

De Sandwicheilanden zijn naar dezelfde man <\/a>vernoemd – vandaag bestaan enkel nog de Zuidelijke Sandwicheilanden onder die naam, de Noorderlijke Sandwicheilanden heten nu Hawa\u00ef. Een broodje Hawa\u00ef, met ananas, ham en kaas, zou je dus – als een kleine spielerei – ook sandwich Sandwich kunnen noemen.<\/p>\n

Variatie is overal en altijd, in alle talen. Hier past misschien het beste een voorbeeld uit het Duits, en wel ook uit de bakkercontext: een broodje<\/a> heet in Berlijn\u00a0eine Schrippe<\/em>, in Hannover\u00a0ein<\/em> Br\u00f6tchen\u00a0<\/em>, in Zwaben (D. Schwaben) ein<\/em>\u00a0Weckle<\/em>,\u00a0en in M\u00fcnchen\u00a0eine Semmel<\/em>.\u00a0Wie in Berlijn bij de bakker naar Weckle<\/em> vraagt, krijgt problemen…\u00a0 Daar komen we nog wel eens op terug.<\/p>\n

Zou dat het thema zijn van de Germanic Sandwich Conference<\/a>, die afgelopen vrijdag in Nottingham is begonnen? Nee, daar gaat het eerder om het Nederlands dat\u00a0gesandwicht is\/wordt\u00a0<\/em>tussen andere Germaanse talen, tussen het Duits en het Engels in het bijzonder. Waarover de bijdrages zoal gaan, vindt u\u00a0ook op die site.<\/a><\/p>\n

Dat wij over variatie spreken, zal u intussen niet meer verbazen.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Variatie is overal! Zelfs in zoiets eenvoudigs als een sandwich. In Nederland is de uitspraak „sentwitsj“ en hiermee wordt een tweetal dunne sneetjes brood bedoeld, vaak zonder korst, met daartussen beleg. De uitspraak in\u00a0Belgi\u00eb is eerder iets als „santwitsj“, bedoeld wordt ook iets anders: een\u00a0zacht broodje dat aan twee kanten puntvormig toeloopt. In Nederland noemen […]<\/p>\n","protected":false},"author":1839,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2983,720,23488,3099,6940],"tags":[23497],"class_list":["post-8454","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-belgien","category-niederlande","category-sprachvariation","category-sprachvergleich","category-wortschatz","tag-kulinarisch"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8454","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1839"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8454"}],"version-history":[{"count":18,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8454\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8487,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8454\/revisions\/8487"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8454"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8454"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8454"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}