{"id":8839,"date":"2015-07-18T10:27:09","date_gmt":"2015-07-18T08:27:09","guid":{"rendered":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/?p=8839"},"modified":"2015-07-19T10:04:22","modified_gmt":"2015-07-19T08:04:22","slug":"niksende-nixen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/2015\/07\/18\/niksende-nixen\/","title":{"rendered":"Niksende nixen"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>Een echt\u00a0mooie afbeelding van een nix <\/strong>\u2642 heb ik helaas niet gevonden, maar in Kopenhagen zit een nixe<\/strong> \u2640\u00a0(die u zeker kent)\u00a0dag in, dag uit op een steen te niksen<\/strong>.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Isa aan de Donau (Foto: Aconcagua, GFDL, Cc-by-sa-3.0)<\/p><\/div>\n

Dat doet in Jochenstein aan de Donau de zeemeermin (Meerjungfrau<\/em>) Isa (rechts) schijnbaar ook. Schijnbaar, want Isa zit volgens de legende<\/a> ook wel eens te loreleien<\/em> (dit is een zelf verzonnen voorbeeld van impliciete transpositie – maar u begrijpt wat ik bedoel).<\/p>\n

\"\"<\/a>

Nixe en nix in Wismar (Hlamerz, PD-self)<\/p><\/div>\n

Hieronder ziet u nix en nixe, een paartje, in Wismar stijfjes zitten niksen.
\nWaar komt dat woord nix<\/strong> (watergeest die jonge mensen naar zich toe lokt en laat verdrinken<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span>) vandaan? Het is van Indo-Europese stam met de betekenis \u2018wassen\u2019, vgl.<\/span> Grieks<\/span>\u00a0\u03bd\u03af\u03b6\u03b5\u03b9\u03bd<\/i> (<\/span>wassen<\/span><\/em>)<\/em>, leert Van Dale. Synoniem: nikker<\/a>. Zie ook DWDS<\/a>.
\nPas op: in dit geval heeft het woord nikker<\/em> dus niks<\/strong> niemendal<\/strong> (total nichts<\/em>) met het Engelse nigger<\/em>, het Latijnse niger<\/em> (zwart) te maken!<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Niet dat u nu denkt dat nixen<\/em> in het Nederlands een veelgehoord woord is… de afbeeldingen komen niet voor niks<\/strong> (niets) uit het Duitse taalgebied. Bij de nuchtere Hollanders spoelen hooguit walvissen<\/a> aan; en in Suriname zal een watergeest winti<\/em><\/a> heten, vermoed ik. Ook voor Belgi\u00eb schieten me geen nixen te binnen.<\/p>\n

Maar we kennen de literaire generatie nix<\/a>, de nixers! En we kennen – in variatie op de x-factor – de zogenaamde nix-factor<\/strong>: het totaal ontbreken van aantrekkingskracht of uitstraling, waardoor iem. gedoemd lijkt te zijn tot het hebben van minder succes dan anderen<\/em><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span> (Van Dale).<\/p>\n

We laten de X voor wat hij is en gaan naar de -ks van niks<\/strong>. Dat woord is een verbastering van niets <\/em>(ook in de twee laatste voorbeelden overigens); daarvan afgeleid is het werkwoord niksen<\/strong> (nichtstun)<\/em>. Jan Modaal<\/a> (Otto Normalverbraucher<\/em>) denkt daarbij – evenals Henk en Ingrid (Ehepaar Mustermann<\/em>) – uiteraard aan lekker passief luieren<\/a>, maar de schrijver Koos van Zomeren<\/a> weet:<\/p>\n

\u00ab<\/span>niksen genereert werklust en bevordert het weerstandsvermogen tegen dwangvoorstellingen<\/span>\u00bb<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p><\/blockquote>\n

Laten we dat vooral niet vergeten! Koos van Zomeren is dus allesbehalve een niksnut<\/strong> (nietsnut) als hij loopt, zit, staat of ligt te niksen!
\nIk evenmin! Ik heb al bladerende in Van Dale het niksisme<\/strong> ontdekt: een in het ontbreken van een godsgeloof gewortelde overtuiging dat er na het leven niks bestaat<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/em>. En nog veel mooier: nikspikken<\/strong>: omdraaiing van picknicken<\/span> (<\/span>in de Tweede Wereldoorlog vooral gebruikt i.v.m. zeer weinig eten<\/span>)<\/span><\/em><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span>. Zo!<\/p>\n

\"\"<\/a>

Minsener Seewiefken\u200e (Ein Dahmer, CC-BY-SA-3.0)<\/p><\/div>\n

Zo, dat was het voor vandaag. Niks te jamaren! <\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/strong>(kein ja, aber) <\/em><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Tot slot nog een nixe (Seewiefken<\/em>) in het Duits-Friese Minsen<\/a>.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span>
\nMeer niks-weetjes vindt u op Neder-L<\/a>.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Het weekend staat voor de deur – ik ga lekker niksen<\/strong>. Wat heet!
\nIk ga iets tegen mijn dwangvoorstellingen doen en tevens louter werklust genereren!<\/p>\n

Ha die Koos, gezellig dat je er bent!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Een echt\u00a0mooie afbeelding van een nix \u2642 heb ik helaas niet gevonden, maar in Kopenhagen zit een nixe \u2640\u00a0(die u zeker kent)\u00a0dag in, dag uit op een steen te niksen. Dat doet in Jochenstein aan de Donau de zeemeermin (Meerjungfrau) Isa (rechts) schijnbaar ook. Schijnbaar, want Isa zit volgens de legende ook wel eens te […]<\/p>\n","protected":false},"author":1834,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10102,3099,6940],"tags":[23501,44146,44151],"class_list":["post-8839","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-etymologie","category-sprachvergleich","category-wortschatz","tag-implizite-transposition","tag-lopen-staan-zitten-liggen","tag-wasser"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8839","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1834"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8839"}],"version-history":[{"count":80,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8839\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9613,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8839\/revisions\/9613"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8839"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8839"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8839"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}