{"id":9651,"date":"2015-08-01T08:00:38","date_gmt":"2015-08-01T06:00:38","guid":{"rendered":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/?p=9651"},"modified":"2015-07-27T18:18:25","modified_gmt":"2015-07-27T16:18:25","slug":"inlichtend","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/2015\/08\/01\/inlichtend\/","title":{"rendered":"Inlichtend"},"content":{"rendered":"

Ik gebruik graag het woord plausibel<\/em>, in het Duits \u00e9n in het Nederlands. Ik gebruik het graag, en ik gebruik het te vaak. De alternatieven vind ik meestal te beperkt: logisch, geloofwaardig, verstaanbaar, begrijpelijk, overtuigend, duidelijk<\/em>…<\/p>\n

Blijkbaar heeft dit woord voor mij een ruime betekenis die het voor de rest van de taalgemeenschap niet heeft. Het zou zeker niet plausibel \u2013 sorry: verstandig zijn om met miljoenen Duitse en Nederlandse moedertaalssprekers een discussie te beginnen en hen te overtuigen dat mijn versie van plausibel<\/em> handiger is, en kortom: plausibeler. Ik heb me bij mijn onmacht neergelegd.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Een portret van Voltaire lijkt me een plausibel symbool voor de verlichting. (P. Ermini, PD)<\/p><\/div>\n

Als ik probeer plausibel<\/em> te vermijden, vind ik in het Duits nog een synoniem dat in het Nederlands ontbreekt: einleuchtend<\/em>. Er is een belangrijk verschil tussen das leuchtet mir ein<\/em> en hij licht mij in<\/em>. Let op: inlichten<\/em> vereist altijd een levend onderwerp terwijl einleuchten<\/em> een onzijdig niet levend onderwerp nodig heeft. *Er hat ihm eingeleuchtet<\/em> is ongrammaticaal (of verouderd). Er hat ihm heimgeleuchtet<\/em> kan daarentegen wel, maar betekent iets volkomen anders. De Van Dale vertaalt het met iemand een uitbrander geven <\/em>(Du. „jemanden r\u00fcffeln, eine Standpauke halten, einen Anpfiff geben“, letterlijk<\/a> „durch Abfackeln reinigen“).<\/p>\n

Iemand inlichten <\/em>is een begrip dat volgens mij in het Duits mist<\/a>. Het ligt ergens tussen informieren <\/em>– te formeel – en einweihen <\/em>– te conspiratief. Toch heeft het geen religieuze of humanistische connotatie (meer<\/a>),\u00a0daarvoor wordt het werkwoord verlichten<\/i> (Du. erleuchten) en het substantief de Verlichting\u00a0<\/i>gebruikt (soms met een hoofdletter voor het tijdperk, Du. die Aufkl\u00e4rung). Wordt iemand ingelicht over seksuele praktijken dan is dat in het NL voorlichten<\/i>\/de (seksuele) voorlichting<\/i>; in het Duits worden jongeren aufgekl\u00e4rt.<\/i> Hoogste tijd voor een ontlening van inlichten<\/em>. Ich werde die Kollegen schon einmal einleuchten.<\/p>\n

Misschien moeten we gewoon de woordenschat van het Nederlands en van het Duits samensmelten. Inlichtend, toch?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ik gebruik graag het woord plausibel, in het Duits \u00e9n in het Nederlands. Ik gebruik het graag, en ik gebruik het te vaak. De alternatieven vind ik meestal te beperkt: logisch, geloofwaardig, verstaanbaar, begrijpelijk, overtuigend, duidelijk… Blijkbaar heeft dit woord voor mij een ruime betekenis die het voor de rest van de taalgemeenschap niet heeft. […]<\/p>\n","protected":false},"author":2044,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,3099,6940],"tags":[],"class_list":["post-9651","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-allgemein","category-sprachvergleich","category-wortschatz"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9651","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2044"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9651"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9651\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9711,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9651\/revisions\/9711"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9651"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9651"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9651"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}