{"id":9944,"date":"2015-08-21T09:01:24","date_gmt":"2015-08-21T07:01:24","guid":{"rendered":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/?p=9944"},"modified":"2016-02-09T21:13:02","modified_gmt":"2016-02-09T20:13:02","slug":"ketelbinkie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/2015\/08\/21\/ketelbinkie\/","title":{"rendered":"Ketelbinkie"},"content":{"rendered":"

Door <\/strong>onze zomergast: <\/strong>Ed Ridderbeekx<\/strong><\/p>\n

Ik wandelde onlangs met een Duitse gast <\/span>(die voortreffelijk Nederlands spreekt: afgestudeerd aan de FU)<\/span> op Katendrecht, in de volksmond ook bekend als \u2018de Kaap\u2019, een Rotterdamse landtong met een bewogen en soms <\/span>dubieus verleden<\/a>.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>

Ketelbinkie (user:secar_one, CC-BY-SA-3.0)<\/p><\/div>\n

Ik liet haar het standbeeldje zien van Ketelbinkie, het fictieve jongetje dat net zo bij Rotterdam hoort als de haven en tegenwoordig in het Buizenpark over het water van de Nieuwe Maas uitkijkt. Ketelbinkie (zijn eigennaam kennen we niet) is de treurige protagonist in een <\/span>levenslied<\/a>, <\/span>door tekstdichter Anton Beuving <\/a><\/span>in 1940 geschreven. De plot van deze <\/span>smartlap<\/a> <\/span>(tear-jerker<\/em>) is eenvoudig: een arme straatjongen\u00a0monstert aan op de grote vaart als scheepsjongen, ketelbinkie. Hij lijdt onder de zware omstandigheden aan boord, wordt ziek en sterft tijdens zijn eerste reis. De meeste <\/span>oudere <\/span>Nederlanders herkennen de melodie van het lied onmiddellijk. Met de tekstkennis ligt het wat lastiger; toen ik mijn gast probeerde te imponeren met een spontane Katendrechtse voordracht, kwam <\/span>ook <\/span>ik niet verder dan de eerste strofes.<\/span><\/p>\n

Bij thuiskomst wierp ik dus maar eens een blik op de gehele tekst<\/a>. Alhoewel zeer Hollands (bijvoorbeeld door het gebruik van de diminutieven als \u2018binkie\u2019, \u2018mokkie\u2019, \u2018brokkie\u2019 in plaats van respectievelijk \u2018jongetje\u2019, \u2018<\/span>mokje<\/span>\u2019 (bekertje), \u2018<\/span>brokje<\/span>\u2019) is die soms ook wat cryptisch, vooral door het archa\u00efsche zeemansjargon waarmee hij is doorspekt.
\nZo ligt onze jonge antiheld <\/span>alras<\/a><\/span> zeeziek in het \u2018focsle\u2019: een verbastering van het Engelse \u2018forecastle\u2019, het vooronder (Wohnraum <\/span>im Vorschiff<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/em><\/span>) <\/i><\/span>van het schip. Zijn stoffelijk overschot wordt \u2018met zeildoek en roosterbaren op het luik gezet\u2019: een zeemansgraf waarbij het lichaam in een zeildoek wordt gewikkeld en op een ge\u00efmproviseerd<\/span>e <\/span>draagbaar wordt gelegd om vervolgens aan de zee te worden toevertrouwd. De roosterbaren (zware ijzeren delen van een vuurrooster) werden waarschijnlijk gebruikt als afzinkgewicht. Na afloop van de ceremonie krijgt de bemanning een \u2018extra mokkie schoot<\/span>an\u2019. \u2018Schoot<\/span>an\u2019 of \u2018schootaan<\/a>\u2019 is de dagelijkse alcoholische consumptie die de scheepslui<\/a> ten deel viel. <\/span><\/p>\n

Hier het lied<\/a>. Ik kan een glimlach nooit onderdrukken bij de beschrijving van de plek waar de tragedie van Ketelbinkie zich afspeelde. \u201c\u2019t Was in de Stille Oceaan\u201d, zegt de tekst. Dat is, gegeven de omvang van oceanen in het algemeen en van de Pacifische Oceaan in het bijzonder nogal ruim geformuleerd. Maar het doet niets af aan de onsterfelijkheid van dit liedje waarbij menig Rotterdammer – al dan niet <\/span>onder invloed van een schootan <\/span>met grogstem (Bierstimme<\/em>) meezingend – een traantje wegpinkt.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Door onze zomergast: Ed Ridderbeekx Ik wandelde onlangs met een Duitse gast (die voortreffelijk Nederlands spreekt: afgestudeerd aan de FU) op Katendrecht, in de volksmond ook bekend als \u2018de Kaap\u2019, een Rotterdamse landtong met een bewogen en soms dubieus verleden. Ik liet haar het standbeeldje zien van Ketelbinkie, het fictieve jongetje dat net zo bij […]<\/p>\n","protected":false},"author":2044,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10102,720],"tags":[23504,71795,1542],"class_list":["post-9944","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-etymologie","category-niederlande","tag-diminutiv","tag-gastbeitrag","tag-kultur"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9944","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2044"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9944"}],"version-history":[{"count":20,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9944\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10046,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9944\/revisions\/10046"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9944"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9944"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.fu-berlin.de\/nederlands\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9944"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}